Η αμφισβήτηση του ρόλου των πανεπιστημίων ως κεντρικών πυλώνων της γνώσης επιστρέφει με νέα ένταση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι περικοπές στη δημόσια χρηματοδότηση, οι ιδεολογικές παρεμβάσεις στην ακαδημαϊκή ελευθερία και η ραγδαία άνοδος των νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα της τεχνητής νοημοσύνης, διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η εκπαίδευση αποδεσμεύεται σταδιακά από τους παραδοσιακούς θεσμούς και μετακινείται έξω από τα πανεπιστήμια, σε εναλλακτικές μορφές διδασκαλίας που επαναπροσδιορίζουν το νόημα της εκπαίδευσης.
Η σημερινή κρίση παραλληλίζεται με εκείνη που περιέγραφε το 1907 ο ιστορικός Χένρι Άνταμς, ο οποίος υποστήριζε πως ό,τι έμαθε στα σχολεία του 19ου αιώνα ήταν άχρηστο μπροστά στις τεχνολογικές αλλαγές της εποχής. Σήμερα, το επιχείρημά του μοιάζει επίκαιρο: Η εκπαίδευση που σχεδιάστηκε για τον κόσμο του 20ού αιώνα αδυνατεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του 21ου.
Στο επίκεντρο της νέας πραγματικότητας βρίσκεται η κρίση των αμερικανικών πανεπιστημίων. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση περικόπτει δισεκατομμύρια δολάρια από τη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να ασκήσει μεγαλύτερο έλεγχο στα προγράμματα σπουδών και στις διαδικασίες εισαγωγής. Οι πανεπιστημιακές αίθουσες αδειάζουν, αλλά η γνώση δεν εξαφανίζεται – απλώς αλλάζει μορφή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της δημοσιογράφου και καθηγήτριας Κάρεν Ατία, η οποία μετά την απόλυσή της από το Washington Post και την ακύρωση των μαθημάτων της στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια ίδρυσε τη «Θερινή Σχολή Αντίστασης». Τα διαδικτυακά της μαθήματα, που διδάσκονται ζωντανά με δίδακτρα, συγκέντρωσαν 500 φοιτητές μέσα σε δύο ημέρες. Η ίδια υποστηρίζει ότι «η παιδεία και η ιστορική γνώση δεν μπορούν να κρατούνται όμηροι θεσμών που υποκύπτουν στον φόβο και τον αυταρχισμό».
Παρόμοια παραδείγματα εμφανίζονται διεθνώς.
Δημιουργοί όπως η Abigail Thorn με τη σειρά Philosophy Tube στο YouTube, μεταφέρουν πανεπιστημιακό περιεχόμενο στο διαδίκτυο, αξιοποιώντας τη δύναμη του θεάματος και της αμεσότητας για να κάνουν τη φιλοσοφία προσιτή στο ευρύ κοινό. Οι προσπάθειες αυτές συνεχίζουν μια παράδοση που ξεκίνησε ο Βρετανός διανοητής Στιούαρτ Χολ τη δεκαετία του 1970, όταν έφερε τη μελέτη των ΜΜΕ και του ρατσισμού από το πανεπιστήμιο στη δημόσια τηλεόραση. Όπως έλεγε τότε, αν το κοινό δεν έχει πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση, τότε η εκπαίδευση οφείλει να βγει προς το κοινό.
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στο διαδίκτυο. Τα τελευταία χρόνια πολλαπλασιάζονται τα «hacker» και «maker spaces» – κοινοτικοί χώροι μάθησης και τεχνολογικής δημιουργίας, όπου οι άνθρωποι μπορούν να διδαχθούν ηλεκτρονικά, ρομποτική, τρισδιάστατη εκτύπωση ή ακόμη και συγκόλληση μετάλλων. Οι χώροι αυτοί λειτουργούν ως νέα εργαστήρια γνώσης, ανοιχτά σε όσους θέλουν να μάθουν πρακτικές δεξιότητες χωρίς πανεπιστημιακή διαμεσολάβηση.
Αυτό που έρχεται ίσως είναι ένας κόσμος όπου η ακαδημαϊκή ελευθερία θα επιβιώνει εκτός πανεπιστημίων. Οι θεσμοί μπορεί να απειλούνται από πολιτικές πιέσεις, αλλά η εκπαίδευση ως ανθρώπινη ανάγκη δεν μπορεί να σταματήσει.
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των περικοπών, η παιδεία μοιάζει να επιστρέφει στις ρίζες της: Στην περιέργεια, τη συλλογικότητα και την ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον κόσμο.
H πηγή :
https://www.newscientist.com/article/mg26835691-900-is-the-future-of-education-outside-universities/
απόδοση στα Ελληνικά : kreport.gr