Ανάρτηση του επιτίμου Καθηγητή του ΑΠΘ κ. Λουκά Βλάχου στην προσωπική του σελίδα στο facebook.
Θέλω να μοιραστώ μαζί σας μια προσωπική εμπειρία, γιατί πιστεύω ότι αγγίζει ένα κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον του πανεπιστημίου.
Μόλις μισή ώρα με το τρένο από το Παρίσι, αναπτύσσεται ένα πανεπιστήμιο νέου τύπου: το University Paris-Saclay (https://www.universite-paris-saclay.fr/en). Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη πανεπιστημιούπολη. Πρόκειται για ένα διαφορετικό μοντέλο οργάνωσης της ανώτατης εκπαίδευσης και της έρευνας, ένα μοντέλο που δείχνει προς τα πού κινείται ο κόσμος.
Σε μια τεράστια έκταση αναπτύσσεται διαρκώς ένας ενιαίος χώρος όπου συνυπάρχουν πανεπιστημιακά τμήματα, ερευνητικά εργαστήρια, τεχνολογικές υποδομές, αλλά και εργαστήρια εταιρειών που συνδέουν άμεσα την παραγωγή με την καινοτομία και την επιστημονική έρευνα. Εκεί η γνώση δεν είναι αποκομμένη από την εφαρμογή της και η εκπαίδευση δεν αντιμετωπίζεται ως μια τυπική διαδικασία απονομής πτυχίων.
Αυτό που εντυπωσιάζει περισσότερο είναι ότι οι φοιτητές μπαίνουν πολύ νωρίς σε ένα πραγματικό περιβάλλον έρευνας, συνεργασίας και παραγωγής νέας γνώσης. Δεν εκπαιδεύονται απλώς για να πάρουν ένα χαρτί, εκπαιδεύονται για να ενταχθούν δημιουργικά σε έναν κόσμο όπου η επιστήμη, η τεχνολογία και η καινοτομία αλληλοτροφοδοτούνται. Και αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι η μεγάλη διαφορά.
Μέσα σε αυτό το οικοσύστημα έχουν θέση και οι διεθνείς συνεργασίες. Ερευνητικά σχήματα ευρωπαϊκού και παγκόσμιου επιπέδου, όπως τα προγράμματα ERC ή ομάδες όπως η αστροφυσική ομάδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με την οποία συνεργάζομαι, διαθέτουν οργανωμένους χώρους φιλοξενίας και συνεργασίας, όπως το Institute Pascal. (https://www.institut-pascal.universite-paris-saclay.fr/en). Πρόκειται για έναν εξαιρετικό χώρο, με γραφεία που μπορούν να φιλοξενήσουν δεκάδες ερευνητές, άνετους κοινόχρηστους χώρους και σύγχρονες αίθουσες συνεδριάσεων. Με άλλα λόγια, η συνεργασία δεν αφήνεται στην τύχη ή στον ηρωισμό των επιμέρους ερευνητών, υποστηρίζεται έμπρακτα από τη δομή του ίδιου του πανεπιστημίου.
Νομίζω ότι εδώ βρίσκεται και το ουσιαστικό μήνυμα. Αν το πανεπιστήμιο συνεχίσει να αντιμετωπίζεται κυρίως ως μηχανισμός παροχής τίτλων σπουδών, τότε αργά ή γρήγορα θα απαξιωθεί. Το μέλλον του δεν μπορεί να στηριχθεί στη γραφειοκρατική αναπαραγωγή πτυχίων, αλλά στη ζωντανή διασύνδεση της εκπαίδευσης με την έρευνα, τη διεθνή συνεργασία, την τεχνολογική καινοτομία και την παραγωγή.
Με απλά λόγια: το πανεπιστήμιο του μέλλοντος δεν θα επιβιώσει ως αποθήκη γνώσεων και διανομέας πιστοποιητικών. Θα επιβιώσει μόνο αν γίνει χώρος δημιουργίας, σύνθεσης, ανοιχτής συνεργασίας και ουσιαστικής προετοιμασίας των νέων ανθρώπων για έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα. Αυτή είναι, τουλάχιστον, η αίσθηση που αποκόμισα πολύ έντονα από την εμπειρία μου εκεί.
