Τεχνητή Νοημοσύνη, Εργασία και το Μέλλον της Νέας Γενιάς –
Ομιλία του Απόστολου Ταμβακάκη στην τελετή αναγόρευσής του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Πειραιώς
Κυρίες και Κύριοι,
ευχαριστώ θερμά τους ομιλητές για τα γενναιόδωρα λόγια τους.
Με τιμούν και ακούγοντας τις ομιλίες τους σκεφτόμουν ότι αν θα ήθελα να αφήσω κάποια προσωπική παρακαταθήκη, ίσως δεν είναι τα νούμερα και οι όποιες επιχειρηματικές επιτυχίες είχα, αλλά ένα θετικό αποτύπωμα ως άνθρωπος, ενεργός πολίτης και άνθρωπος του επιχειρείν στην κοινωνία. Σας ευχαριστώ και πάλι.
Είναι ιδιαίτερη χαρά και τιμή που βρίσκομαι σήμερα στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ανάμεσα σε ανθρώπους που πολύ σύντομα θα διαμορφώσουν την οικονομία, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία τις επόμενες δεκαετίες.
Κυρίες και Κύριοι, αγαπητοί φοιτητές,
θα ήθελα με την σημερινή μου ομιλία να αναφερθώ στη νέα μεγάλη πρόκληση που μπήκε στη ζωή όλων μας, αλλά θα επηρεάσει πολύ περισσότερο προφανώς τους νεότερους, την τεχνητή νοημοσύνη.
Αν πριν από είκοσι χρόνια κάποιος μάς έλεγε ότι θα κρατάμε στην τσέπη μας έναν υπολογιστή πολλαπλάσια πιο ισχυρό από εκείνους που έστειλαν τον άνθρωπο στο φεγγάρι, πιθανότατα θα τον θεωρούσαμε τουλάχιστον υπερβολικό.
Κι όμως, αυτό συνέβη.
Σήμερα, βρισκόμαστε μπροστά σε μια αλλαγή ακόμη μεγαλύτερη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς μία νέα τεχνολογία. Δεν είναι ένα ακόμη λογισμικό, ούτε μια ακόμη εφαρμογή στο κινητό μας.
Είναι μια τεχνολογία γενικής χρήσης, όπως ήταν κάποτε ο ηλεκτρισμός, η ατμομηχανή ή το διαδίκτυο. Δηλαδή μια τεχνολογία που δεν επηρεάζει μόνο έναν κλάδο, αλλά ολόκληρη την οικονομία και, τελικά, τον τρόπο που ζούμε.
Και αυτό είναι που κάνει τη σημερινή εποχή τόσο συναρπαστική.
Για πρώτη φορά στην ιστορία, έχουμε δημιουργήσει εργαλεία που δεν εκτελούν απλώς εντολές. Μπορούν να αναλύουν, να γράφουν, να προγραμματίζουν, να δημιουργούν εικόνες και βίντεο, να προτείνουν λύσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να λαμβάνουν αποφάσεις.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει τον κόσμο.
Το κάνει ήδη.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιοι θα καταφέρουν να προσαρμοστούν πιο γρήγορα σε αυτόν τον μεταλλασσόμενο κόσμο.
Κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση δημιούργησε φόβο.
Όταν εμφανίστηκε η τυπογραφία του Γουτεμβέργιου, πολλοί πίστεψαν ότι οι γραφείς και όσοι αντέγραφαν βιβλία με το χέρι θα χάσουν τη δουλειά τους.
Όταν εμφανίστηκε η ατμομηχανή, πολλοί πίστεψαν ότι εκατομμύρια άνθρωποι θα μείνουν χωρίς δουλειά.
Όταν μπήκαν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές στα γραφεία, ακούγαμε ότι οι λογιστές και οι υπάλληλοι θα εξαφανιστούν.
Όταν ήρθε το διαδίκτυο, αρκετοί θεωρούσαν ότι οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν.
Κανένα από αυτά δεν συνέβη ακριβώς όπως το φανταζόμασταν.
Ναι, πολλά επαγγέλματα άλλαξαν.
Άλλα εξαφανίστηκαν.
Αλλά δημιουργήθηκαν ακόμη περισσότερα, τα οποία λίγα χρόνια πριν δεν υπήρχαν καν
Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί πριν από δεκαπέντε χρόνια ότι θα υπήρχαν επαγγέλματα όπως Data Scientist, AI Engineer, Cybersecurity Specialist ή δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου με εκατομμύρια ακολούθους;
Η ιστορία μας διδάσκει ότι η τεχνολογική εξέλιξη δεν καταργεί την εργασία.
Μετασχηματίζει την εργασία.
Και αυτό ακριβώς μάλλον θα συμβεί και τώρα.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες διεθνείς μελέτες, τα επόμενα χρόνια εκατομμύρια θέσεις εργασίας θα αλλάξουν μορφή. Κάποιες θα εξαφανιστούν, αλλά παράλληλα θα δημιουργηθούν ακόμη περισσότερες νέες ειδικότητες.
Άρα, το πραγματικό πρόβλημα δεν φαίνεται μεσοπρόθεσμα να είναι η ανεργία.
Είναι η προσαρμογή.
Η γενιά σας πιθανότατα δεν θα κάνει μία καριέρα.
Θα κάνει πολλές.
Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές.
Οι γονείς μας μας μεγάλωσαν με μια πολύ απλή λογική.
Σπουδάζεις. Βρίσκεις μια δουλειά. Μένεις στην ίδια εταιρεία ή αλλάζεις 2-3 δουλειές και σε τριάντα με σαράντα χρόνια συνταξιοδοτείσαι.
Αυτό το μοντέλο τελειώνει.
Το νέο μοντέλο θα είναι διαφορετικό.
Μαθαίνω. Εργάζομαι. Ξαναμαθαίνω. Αλλάζω. Προσαρμόζομαι. Επανεφευρίσκω τον εαυτό μου και αλλάζω ή προσθέτω αντικείμενα στην εργασία μου.
Αυτό δεν πρέπει να μας τρομάζει.
Αντίθετα, πρέπει να μας απελευθερώνει.
Γιατί σημαίνει ότι δεν είμαστε εγκλωβισμένοι σε μία μόνο επιλογή για όλη μας τη ζωή.
Ακούω συχνά την ερώτηση: Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πάρει τη δουλειά μου;
Νομίζω ότι η ερώτηση είναι λάθος.
Η σωστή ερώτηση είναι: Ποιος θα κάνει καλύτερα αυτή τη δουλειά; Εγώ μόνος μου ή εγώ χρησιμοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη;
Γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα αντικαταστήσει έναν άνθρωπο η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Θα τον αντικαταστήσει ένας άλλος άνθρωπος που ξέρει να τη χρησιμοποιεί καλύτερα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της σημερινής εποχής.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μειώνει την αξία του ανθρώπου.
Αντίθετα θα αυξάνει την αξία εκείνων που συνεχίζουν να εξελίσσονται.
Οι πιο επιτυχημένοι επαγγελματίες της επόμενης δεκαετίας δεν θα είναι απαραίτητα όσοι γνωρίζουν περισσότερα.
Θα είναι εκείνοι που μαθαίνουν γρηγορότερα.
Γιατί πλέον η γνώση δεν θα είναι σπάνια, θα μας δίνεται απλόχερα και κυρίως με πολύ χαμηλό κόστος.
Το σπάνιο θα είναι να προσαρμόζεσαι γρήγορα, πριν από τους άλλους.
Η νέα αγορά εργασίας, η καθημερινότητα και η δημοκρατία
Ας δούμε όμως πιο συγκεκριμένα τι σημαίνουν όλα αυτά για την αγορά εργασίας.
Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια δεν θα μιλάμε τόσο για επαγγέλματα που θα εξαφανιστούν, όσο για επαγγέλματα που θα μεταμορφωθούν.
Και υπάρχει μια βασική αρχή που αξίζει να θυμάστε.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά ολόκληρα επαγγέλματα.
Αντικαθιστά συγκεκριμένες εργασίες μέσα σε κάθε επάγγελμα.
Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν κάθε επαγγελματίας θα συνεχίσει να είναι απαραίτητος, αλλά ο τρόπος με τον οποίο εργάζεται θα αλλάξει ριζικά.
Σκεφτείτε έναν δικηγόρο.
Σήμερα αφιερώνει ώρες αναζητώντας νομολογία, αναλύοντας έγγραφα και συντάσσοντας συμβάσεις.
Σε λίγα χρόνια, μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας θα γίνεται μέσα σε δευτερόλεπτα από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο ρόλος του δικηγόρου όμως δεν θα εξαφανιστεί.
Αντίθετα, θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία εκεί που πραγματικά χρειάζεται ο άνθρωπος: στη στρατηγική, στη διαπραγμάτευση, στην κρίση και στην εμπιστοσύνη που χτίζει με τον πελάτη.
Το ίδιο θα συμβεί και στον χρηματοοικονομικό τομέα.
Οι αναλύσεις, τα μοντέλα και οι προβλέψεις θα παράγονται όλο και πιο γρήγορα.
Η πραγματική αξία του επαγγελματία δεν θα είναι να φτιάχνει ένα Excel.
Θα είναι να καταλαβαίνει τι σημαίνουν οι αριθμοί και να παίρνει τις σωστές αποφάσεις.
Το ίδιο ισχύει για τους γιατρούς.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορεί να αναγνωρίζει μοτίβα σε ακτινογραφίες ή εξετάσεις με εντυπωσιακή ακρίβεια.
Αλλά κανένας ασθενής δεν θα εμπιστευτεί μια δύσκολη απόφαση μόνο σε έναν αλγόριθμο.
Θα συνεχίσει να χρειάζεται τον γιατρό που θα αξιολογήσει όλα τα δεδομένα, θα εξηγήσει τις επιλογές και θα αναλάβει την ευθύνη.
Αυτό είναι ίσως το πιο αισιόδοξο μήνυμα.
Όσο εξελίσσεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η αξία εκείνων των δεξιοτήτων που παραμένουν βαθιά ανθρώπινες.
Η δημιουργικότητα. Η κριτική σκέψη. Η επικοινωνία. Η ηγεσία. Η ενσυναίσθηση. Η ικανότητα να εμπνέεις και να συνεργάζεσαι με άλλους.
Αυτά δεν είναι πλέον “soft skills”.
Είναι δεξιότητες με μεγάλη οικονομική αξία.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που αλλάζει.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μειώνει δραματικά το κόστος λειτουργίας μιας επιχείρησης.
Πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια, για να ξεκινήσει κάποιος μια εταιρεία χρειαζόταν μεγάλη ομάδα, σημαντικά κεφάλαια και πολύ χρόνο.
Σήμερα, ένας νέος άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει μια ιστοσελίδα, να αναπτύξει ένα προϊόν, να κάνει έρευνα αγοράς, να σχεδιάσει μια καμπάνια μάρκετινγκ, να εξυπηρετήσει πελάτες σε πολλές γλώσσες και να αυτοματοποιήσει μεγάλο μέρος της λειτουργίας της επιχείρησής του χρησιμοποιώντας εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιτυχία γίνεται εύκολη.
Σημαίνει όμως ότι οι ευκαιρίες γίνονται πιο προσβάσιμες.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι η επιχειρηματικότητα θα γνωρίσει μια νέα άνθηση τα επόμενα χρόνια.
Όχι επειδή η AI θα δημιουργεί επιτυχημένες επιχειρήσεις από μόνη της.
Αλλά επειδή θα δίνει σε πολύ περισσότερους ανθρώπους τη δυνατότητα να δοκιμάσουν, να ρισκάρουν περισσότερο. Να το θυμάστε αυτό.
Αν κοιτάξουμε συνολικά την οικονομία, υπάρχουν κλάδοι που θα μεταμορφωθούν ιδιαίτερα γρήγορα.
Στα χρηματοοικονομικά, οι επαναλαμβανόμενες αναλύσεις θα αυτοματοποιηθούν.
Στη βιομηχανία, η ρομποτική και η TN θα αυξήσουν σημαντικά την παραγωγικότητα.
Στην εκπαίδευση, κάθε μαθητής θα μπορεί να έχει έναν εξατομικευμένο ψηφιακό βοηθό που θα προσαρμόζει τη διδασκαλία στις ανάγκες του.
Στη ναυτιλία – έναν τομέα όπου η Ελλάδα διαθέτει παγκόσμιο πλεονέκτημα – βλέπουμε ήδη την είσοδο συστημάτων που βελτιστοποιούν τις διαδρομές, μειώνουν την κατανάλωση καυσίμων, προβλέπουν τεχνικές βλάβες και ενισχύουν την ασφάλεια των πλοίων.
Η τεχνολογία δεν έρχεται να αντικαταστήσει τη ναυτιλία.
Έρχεται να την κάνει πιο ανταγωνιστική.
Το ίδιο συμβαίνει και στον τουρισμό, στην ενέργεια, στη γεωργία και σχεδόν σε κάθε παραγωγικό κλάδο.
Η Ελλάδα έχει μια μοναδική ευκαιρία. Ας μην την χάσουμε και αυτή. Η χώρα έχει πολύ καλό τεχνολογικά προσωπικό, έχει νέους καλά σπουδαγμένους με φρέσκιες ιδέες και η νέα γενιά έχει διάθεση για ανάληψη επιχειρηματικού κινδύνου.
Η χώρα πρέπει να επενδύσει στη γνώση, στην καινοτομία και στους ανθρώπους της, στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Η επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης όμως δεν περιορίζεται στην εργασία.
Θα αλλάξει και την καθημερινότητά μας.
Πολύ σύντομα ο καθένας μας θα διαθέτει έναν προσωπικό ψηφιακό βοηθό, ο οποίος θα οργανώνει το πρόγραμμά μας, θα μας βοηθά να μαθαίνουμε νέες δεξιότητες, θα προτείνει λύσεις σε προβλήματα της καθημερινότητας και θα μας εξοικονομεί χρόνο.
Στην υγεία, η πρόληψη θα γίνει πιο αποτελεσματική.
Στην εκπαίδευση, η μάθηση θα γίνει πιο εξατομικευμένη.
Στο Δημόσιο, πολλές υπηρεσίες που σήμερα απαιτούν ουρές, έγγραφα και πολύπλοκες διαδικασίες θα μπορούν να ολοκληρώνονται μέσα σε λίγα λεπτά.
Όμως κάθε μεγάλη τεχνολογία φέρνει μαζί της και νέες ευθύνες.
Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση να μην είναι οικονομική.
Ίσως να είναι συνδεδεμένη με τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει εικόνες, βίντεο και φωνές που είναι σχεδόν αδύνατο να ξεχωρίσουμε από την πραγματικότητα.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαδώσει ψευδείς ειδήσεις, να επηρεάσει τη δημόσια συζήτηση και ακόμη και να επιχειρήσει να επηρεάσει εκλογικές διαδικασίες.
Αυτό σημαίνει ότι η σημαντικότερη δεξιότητα του πολίτη στο μέλλον δεν θα είναι μόνο η ψηφιακή γνώση.
Θα είναι η κριτική σκέψη.
Να μην πιστεύει κάτι μόνο επειδή το είδε στο κινητό του.
Να αναζητά την πηγή. Να διασταυρώνει τις πληροφορίες. Να αμφισβητεί.
Γιατί σε μια εποχή όπου η πληροφορία θα παράγεται σχεδόν χωρίς κόστος, η αλήθεια θα γίνεται ακόμη πιο πολύτιμη.
Υπάρχει όμως και μια λιγότερο αισιόδοξη εκδοχή, την οποία δεν πρέπει να αγνοήσουμε.
Αρκετοί οικονομολόγοι και αναλυτές εκτιμούν ότι η μετάβαση δεν θα είναι ομαλή. Αυτό το πιστεύω και εγώ.
Υποστηρίζουν ότι μπορεί να προηγηθεί μια περίοδος έντονης αναταραχής στην αγορά εργασίας. Δηλαδή, οι θέσεις που θα αυτοματοποιηθούν ίσως χαθούν ταχύτερα από όσο θα δημιουργηθούν οι νέες. Η μετεκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού δεν είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται από τη μία μέρα στην άλλη.
Αν συμβεί αυτό, θα μπορούσαμε να δούμε μια προσωρινή αλλά σημαντική αύξηση της ανεργίας, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες γνωστικές εργασίες.
Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα είχε μόνο οικονομικές συνέπειες.
Θα είχε και κοινωνικές και πολιτικές.
Η ιστορία μάς έχει δείξει ότι όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται οικονομική ανασφάλεια, ενισχύονται οι κοινωνικές εντάσεις, η πολιτική πόλωση και η αμφισβήτηση των θεσμών.
Τα κράτη θα βρεθούν αντιμέτωπα με δύσκολα πολλαπλά διλήμματα.
Πώς θα χρηματοδοτήσουν προγράμματα επανεκπαίδευσης;
Πώς θα στηρίξουν όσους θα μείνουν προσωρινά εκτός αγοράς εργασίας;
Πώς θα διατηρήσουν τη δημοσιονομική ισορροπία;
Είναι πιθανό να δούμε αυξημένες πιέσεις για μεγαλύτερη φορολόγηση επιχειρήσεων ή κλάδων που θα επωφεληθούν δυσανάλογα από την τεχνολογική πρόοδο, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι νέες κοινωνικές ανάγκες.
Κάποιοι μάλιστα θεωρούν ότι η εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση για το ίδιο το οικονομικό μας μοντέλο.
Όχι απαραίτητα για την κατάργηση του καπιταλισμού, αλλά για την μετεξέλιξή του. Για το πώς θα συνεχίσει να δημιουργεί πλούτο, διατηρώντας παράλληλα την κοινωνική συνοχή και τις ίσες ευκαιρίες σε μια εποχή όπου η παραγωγικότητα θα αυξάνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς, και βέβαια πως θα διαχειριστεί τους μεγάλους ωφελημένους από την ανάπτυξη αυτή επιχειρηματίες και opinion leaders.
Παρόλα αυτά, προσωπικά, παραμένω μεσοπρόθεσμα αισιόδοξος.
Πιστεύω ότι, όπως συνέβη σε κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση, οι κοινωνίες τελικά θα προσαρμοστούν.
Το ζητούμενο όμως είναι η μετάβαση να γίνει με τρόπο που δεν θα αφήσει πίσω της μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων.
Τι σημαίνει αυτό για τη νέα γενιά
Αφού μιλήσαμε για το πώς αλλάζει ο κόσμος, θα ήθελα να απευθυνθώ ιδιαίτερα στους φοιτητές που βρίσκονται σήμερα εδώ.
Πολλοί από εσάς ίσως αναρωτιέστε. Με όλα αυτά που γίνονται ή πρόκειται να γίνουν:
«Ποιο επάγγελμα να επιλέξω;»
«Θα υπάρχει αυτή η δουλειά για εμένα σε δέκα χρόνια;»
«Να γίνω επιχειρηματίας ή να εργαστώ ως υπάλληλος σε σε μια εταιρεία;»
Είναι απολύτως φυσιολογικές ερωτήσεις.
Ίσως όμως σήμερα δεν είναι οι σωστές ερωτήσεις.
Η σωστή ερώτηση είναι μία:
Πώς μπορώ να παραμένω χρήσιμος σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς;
Γιατί, αν υπάρχει ένα χαρακτηριστικό που θα ξεχωρίζει τους επιτυχημένους ανθρώπους της επόμενης δεκαετίας, δεν θα είναι το υψηλότερο IQ ούτε το καλύτερο πτυχίο.
Θα είναι η ικανότητά τους να μαθαίνουν και να ανασυντάσσονται γρήγορα ακολουθώντας τις αλλαγές γύρω τους.
Το πανεπιστήμιο σάς δίνει μια εξαιρετική βάση.
Αλλά σήμερα κανένα πτυχίο δεν αρκεί για μια ολόκληρη επαγγελματική ζωή.
Η αποφοίτηση δεν είναι το τέλος της μάθησης.
Είναι η αρχή της.
Όλοι θα χρειαστούμε επανεκπαίδευση ξανά και ξανά.
Να δοκιμάζουμε νέα εργαλεία. Να παρακολουθούμε τις τεχνολογικές εξελίξεις.
Να αποκτάμε νέες δεξιότητες πριν αυτές γίνουν απαραίτητες.
Και αυτό δεν πρέπει να το βλέπουμε ως βάρος. Πρέπει να το δούμε ως ευκαιρία.
Γιατί όσο πιο γρήγορα μαθαίνουμε, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να αντικατασταθούμε.
Συχνά με ρωτούν:
«Να γίνω επιχειρηματίας ή υπάλληλος;»
Η απάντησή μου είναι «ότι σας ταιριάζει».
Όμως σημειώστε τα παρακάτω:
Είτε εργάζεστε σε μια εταιρεία, είτε δημιουργείτε τη δική σας επιχείρηση, πρέπει να σκέφτεστε σαν δημιουργός αξίας, άρα σαν επιχειρηματίας.
Να αναζητάτε προβλήματα που αξίζει να λυθούν.
Να αναλαμβάνετε πρωτοβουλίες. Να μη φοβάστε την ευθύνη.
Πιστεύω επίσης ότι τα όρια ανάμεσα στον επιχειρηματία και στον εργαζόμενο θα γίνουν πολύ πιο ασαφή.
Ένας εργαζόμενος μπορεί και πρέπει να σκέφτεται επιχειρηματικά μέσα στην εταιρεία του.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δίνει σήμερα σε έναν άνθρωπο δυνατότητες που πριν από λίγα χρόνια απαιτούσαν ολόκληρες ομάδες.
Αυτό σημαίνει ότι η αξία των ιδεών και της πρωτοβουλίας αυξάνεται.
Αλλά αυξάνεται ακόμη περισσότερο η αξία της σωστής εκτέλεσης.
Γιατί οι ιδέες είναι πολλές. Οι άνθρωποι που μπορούν να τις υλοποιήσουν είναι λίγοι.
Υπάρχει όμως ακόμη κάτι που θα σας συμβούλευα.
Μην περιορίζεστε μόνο στο αντικείμενο των σπουδών σας.
Αν σπουδάζετε οικονομικά, μάθετε και λίγη τεχνολογία. Αν είστε μηχανικοί, μάθετε οικονομικά.
Αν ασχολείστε με την πληροφορική, μάθετε να επικοινωνείτε, να παρουσιάζετε ιδέες και να ηγείστε ομάδων.
Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες γεννιούνται εκεί όπου συναντώνται διαφορετικοί κόσμοι.
Ένας ακόμη κανόνας που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό είναι να μάθετε να παρακολουθείτε τον κόσμο μέσα από δεδομένα και όχι μόνο μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.
Να γνωρίζετε τι συμβαίνει στην οικονομία.
Πώς εξελίσσονται τα επιτόκια. Πώς κινείται ο πληθωρισμός. Ποιες τεχνολογίες προσελκύουν επενδύσεις.
Ποιες χώρες και ποιοι κλάδοι αναπτύσσονται πιο γρήγορα.
Ποιες δημογραφικές αλλαγές επηρεάζουν την αγορά εργασίας.
Τι κάνει ο ανταγωνισμός.
Οι άνθρωποι που λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις δεν έχουν πάντα περισσότερες πληροφορίες. Έχουν καλύτερη κατανόηση των μελλοντικών εξελίξεων.
Πάντως προσωπικά σας προτείνω να πάρετε περισσότερους επιχειρηματικούς κινδύνους.
Μην φοβηθείτε να πάρετε ρίσκα.
Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες στη ζωή σπάνια βρίσκονται μέσα στη ζώνη άνεσής μας.
Μην φοβηθείτε επίσης να αλλάξετε πορεία. Πάρτε ρίσκο, σας παίρνει να το κάνετε πιο πολύ από ποτέ.
Πολλοί πιστεύουν ότι αν αλλάξεις καριέρα ή κατεύθυνση, σημαίνει ότι απέτυχες.
Εγώ πιστεύω ακριβώς το αντίθετο. Σημαίνει ότι ωρίμασες.
Σημαίνει ότι γνώρισες καλύτερα τον εαυτό σου.
Σημαίνει ότι είχες το θάρρος να προσαρμοστείς.
Θα σας κάνω μια προσωπική εξομολόγηση.
Αν ξεκινούσα σήμερα από την αρχή, πιθανότατα θα επέλεγα και άλλους τομείς δραστηριοποίησης όπως π.χ. τον χώρο της ναυτιλίας. Αυτό που κάνω σήμερα θα ήταν το second best.
Όχι, δεν μετανιώνω για τη διαδρομή που ακολούθησα.
Αλλά πιστεύω ότι δεν πρέπει ποτέ να φοβόμαστε να αναγνωρίζουμε νέες ευκαιρίες και να φανταζόμαστε μια διαφορετική πορεία.
Δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσεις κάτι καινούργιο.
Δεν είναι ποτέ αργά να αλλάξεις κατεύθυνση. Ή να κάνεις περισσότερα πράγματα ταυτόχρονα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δίνει τη δυνατότητα να έχεις πολλές ενασχολήσεις χωρίς να κάνεις έκπτωση στην αποτελεσματικότητα.
Και, πάνω απ’ όλα, μην υποτιμήσετε ποτέ την αξία της αποτυχίας.
Η αποτυχία δεν είναι το αντίθετο της επιτυχίας.
Είναι μέρος της. Είναι το μεγαλύτερο σχολείο της ζωής. Αξίζει όσο 3 μεταπτυχιακά.
Σας διδάσκει όσα δεν μπορεί να σας διδάξει καμία επιτυχία.
Σας κάνει πιο ανθεκτικούς. Πιο ταπεινούς. Πιο σοφούς.
Οι πιο επιτυχημένοι άνθρωποι δεν είναι εκείνοι που δεν απέτυχαν ποτέ.
Είναι εκείνοι που σηκώθηκαν κάθε φορά που έπεσαν.
Τέλος δεν έχετε λόγο να ανταγωνιστείτε την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Γιατί όσο εξελίσσεται η τεχνολογία, τόσο μεγαλύτερη αξία θα αποκτούν εκείνα τα χαρακτηριστικά που καμία μηχανή δεν μπορεί να αντιγράψει.
Το μέλλον δεν θα ανήκει σε όσους φοβούνται την αλλαγή.
Ούτε καν σε όσους απλώς κατανοούν την τεχνολογία.
Θα ανήκει σε εκείνους που μαθαίνουν γρηγορότερα, προσαρμόζονται διαρκώς και δημιουργούν πραγματική αξία για την κοινωνία.
Η δική σας γενιά δεν βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη απειλή της ιστορίας.
Βρίσκεται μπροστά ίσως στη μεγαλύτερη ευκαιρία της.
Το ερώτημα δεν είναι αν ο κόσμος θα αλλάξει.
Το ερώτημα είναι ποιοι θα έχουν το θάρρος να τον διαμορφώσουν.
Εύχομαι και ελπίζω να είστε εσείς αυτοί.
Πριν ολοκληρώσω, θα ήθελα να πω ότι η σημερινή ημέρα αποτελεί ιδιαίτερη τιμή όχι μόνο για εμένα προσωπικά, αλλά και για την οικογένειά μου.
Το Πανεπιστήμιο Πειραιώς έχει διαχρονικά συμβάλει ουσιαστικά στην εκπαίδευση ανθρώπων που στελεχώνουν την ελληνική οικονομία, τις επιχειρήσεις και τη ναυτιλία. Το να βρίσκομαι σήμερα εδώ και να ανταλλάσσω σκέψεις με τη νέα γενιά είναι για μένα πραγματικό προνόμιο.
Πιστεύω ότι ο επιχειρηματικός κόσμος έχει υποχρέωση να συνεργάζεται με τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας πολύ πιο στενά.
Τα πανεπιστήμια παράγουν γνώση.
Οι επιχειρήσεις μετατρέπουν τη γνώση σε καινοτομία, επενδύσεις, ανάπτυξη και νέες θέσεις εργασίας.
Η Ελλάδα χρειάζεται αυτές οι δύο πλευρές να έρθουν ακόμη πιο κοντά.
Να ανταλλάσσουν ιδέες. Να συνεργάζονται. Να δημιουργούν μαζί.
Προσωπικά, προσπαθώ να συμβάλω όσο μπορώ προς αυτή την κατεύθυνση.
Και το ίδιο φιλοδοξούμε να κάνουμε και μέσα από την EOS Global Investors και τις πολυάριθμες επιχειρήσεις στις οποίες έχουμε επενδύσει, ενισχύοντας κάθε πρωτοβουλία που φέρνει πιο κοντά την ακαδημαϊκή γνώση και την πραγματική οικονομία.
Αυτό θα βοηθήσει σημαντικά όλους μας.
Τα πανεπιστήμια να βγάζουν ανθρώπους έτοιμους να είναι παραγωγικοί στον επιχειρηματικό στίβο. Τους αποφοίτους να έχουν αποκτήσει εμπειρία τι θέλει η αγορά από αυτούς. Και τις εταιρείες να καλύπτουν τις ανάγκες τους με αξιόλογο και ετοιμοπόλεμο προσωπικό.
Σας ευχαριστώ θερμά για την τιμή που μου κάνετε να είστε εδώ σήμερα.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΌ
Ιδρυτής, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, EOS Capital Partners
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957. Είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, με μεταπτυχιακά στην Οικονομετρία και τα Οικονομικά Μαθηματικά στον Καναδά.
Είναι ιδρυτής, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της EOS Capital Partners Α.Ε.Δ.Ο.Ε.Ε., διαχειρίστριας εταιρείας του EOS Hellenic Renaissance Fund, του μεγαλύτερου ελληνικού private equity fund.
Έχει διατελέσει Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, Ανεξάρτητος Μη Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας Πειραιώς, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της LAMDA DEVELOPMENT, υπεύθυνος της στρατηγικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης του Ομίλου Λάτση στην Γενεύη, Υποδιοικητής στην Εθνική Κτηματική Τράπεζα και στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος. Eπίσης έχει εργαστεί στην Mobil Oil Hellas, στην Τράπεζα Επενδύσεων και στην ABN-AMRO Bank ως Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής. Έχει διατελέσει μέλος σε πολλά διοικητικά συμβούλια και επιτροπές.
Είναι Αντιπρόεδρος Δ.Σ. της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Αντιπρόεδρος της ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS Α.Ε.Β.Ε., μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου των εταιρειών QUEST Συμμετοχών, EUROSEAS LTD, EURODRY LTD, ΜΙΝΕΡΒΑ, EUROCATERING, ERGO Ασφαλιστικής και Πρόεδρος της Επιτροπής Ρυθμίσεων και Ρευστοποιήσεων της PQH Eνιαίας Ειδικής Εκκαθάρισης Α.Ε.